Häzirki wagtda adamlar az uglerodly we daşky gurşawy goramaga üns berýärler, şonuň üçin bezeg işleri wagtynda köp adamlar daşky gurşawa has arassa örtükleri saýlaýarlar. Şu gün biz esasan daşky gurşawa arassa suw geçirmeýän örtükler barada gürrüň edýäris. Suw geçirmeýän örtükler, esasan, iki görnüşli örtüklere bölünýär: suwda ereýän örtükler (suw esasly örtükler) we ergin esasly örtükler. Bu iki suw geçirmeýän örtügiň arasyndaky tapawut näme?
Suw esasly örtükler bilen ergin esasly örtükleriň arasyndaky tapawudy aşakdaky nukdaýnazardan aýtmak bolar:
A. Örtük ulgamlaryndaky tapawutlar
1. Smola başgaça. Suw esasly boýagyň smolasy suwda ereýär we suwda ereýär (paýlaşyp) bilýär;
2. Suw erediji (eriji) tapawutlydyr. Suw esasly boýaglar islendik proporsiýada DIVater (deionizirlenen suw) bilen eredilip bilner, eriji esasly boýaglar bolsa diňe organiki eredijiler (yssyz kerosin, açyk ak ýag we ş.m.) bilen eredilip bilner.
B. Dürli örtük gurluşyk talaplary
1. Gurluşyk gurşawy üçin suwuň doňma nokady 0 °C, şonuň üçin suw esasly örtükleri 5 °C-den aşak ulanyp bolmaýar, ergin esasly örtükleri bolsa -5 °C-den ýokary ulanyp bolýar, ýöne guradyş tizligi haýallaýar we ýollaryň arasyndaky aralyk uzalýar;
2. Gurluşyk ýapyşyklygy üçin suwuň ýapyşyklygy peseltme täsiri pes we suw esasly boýag suwuklandyrylanda we ýapyşyklygy peseldilende has kynçylyk döreder (ýapyşyklygyň peselmegi boýagyň işçi suwuklygynyň gaty mukdaryny ep-esli azaldar, boýagyň örtük güýjüne täsir eder we gurluşyk geçişleriniň sanyny köpelder), ergin esasynda ýapyşyklygy sazlamak has amatly we ýapyşyklyk çägi gurluşyk usulyny saýlamaga hem täsir eder;
3. Guratmak we gataplamak üçin suw esasly boýag has näzik, çyglylyk ýokary we temperatura pes, gowy gatap bolmaýar we guradyş wagty uzaga çekýär, ýöne temperatura gyzdyrylsa, suw esasly boýagy hem gradientde gyzdyrmaly we ol derrew ýokary temperatura gurşawyna girer. Suw esasly boýagyň ýüzi guradylandan soň, içki suw bugunyň daşmagy ownuk deşiklere ýa-da hatda uly göwrümli köpürjiklere sebäp bolup biler, sebäbi suw esasly boýagda diňe suw erediji hökmünde ulanylýar we uçujylyk gradienti bolmaýar. Ergin esasly örtükler üçin erediji dürli gaýnama temperaturalary bolan organiki erginlerden ybarat we köp uçujylyk gradientleri bar. Ýalpyldawukdan soň (gurluşyk tamamlanandan soňky guradyş döwri peje girmezden öňki guradyş döwrüne çenli) şuňa meňzeş hadysalar ýüze çykmaz.
C. Plenka emele gelenden soň örtük bezeginde tapawutlar
C-1. Dürli ýalpyldawuklyk beýany
1. Eriji esasly örtükler pigmentleriň we doldurgyçlaryň inçeligini üwemeklige görä gözegçilik edip bilýär we saklamak wagtynda goýaltmak aňsat däl. Örtük PVC-ni (pigment-esas gatnaşygyny) gözegçilik etmek üçin smolalary goşmak arkaly örtük plýonkasynyň ýalpyldawugynda üýtgeşikliklere ýetmek üçin goşundylar (meselem, matlaşdyryjy serişdeler) ulanylýar. Ýalpyldawuk mat, mat, ýarym mat we ýokary ýalpyldawuk bolup biler. Awtomobil boýagynyň ýalpyldawugy 90% ýa-da ondan ýokary bolup biler;
2. Suw esasly boýaglaryň ýalpyldawuklygy ýag esasly boýaglar ýaly giň däl we ýokary ýalpyldawuklyk derejesi pes. Sebäbi suw esasly boýagdaky suw erediji hökmünde ulanylýar. Suwuň uçujylyk häsiýetleri suw esasly boýaglaryň
85% -den gowrak ýokary ýalpyldawuklygy beýan edýär.
C-2. Dürli reňk beýany
1. Eritiji esasly örtükler organiki däl ýa-da organiki pigmentleriň we doldurgyçlaryň giň görnüşine eýedir, şonuň üçin dürli reňkleri sazlap bolýar we reňk beýany ajaýypdyr;
2. Suw esasly boýaglar üçin pigmentleriň we doldurgyçlaryň saýlama diapazony az we organiki pigmentleriň köpüsini ulanyp bolmaýar. Reňk öwüşgininiň doly däldigi sebäpli, ergin esasly boýaglar ýaly baý reňkleri sazlamak kyn.
D. Saklamak we daşamak
Suw esasly boýaglarda ýanýan organiki erginler ýok we olary saklamak we daşamak üçin deňeşdirme boýunça howpsuzdyr. Hapalanma ýagdaýynda, olary köp mukdarda suw bilen ýuwup we suwlandyryp bolýar. Şeýle-de bolsa, suw esasly boýaglaryň saklamak we daşamak üçin temperatura talaplary bar. Süýt we beýleki keseller.
E. Funksional transsendensiýa
Eritiji esasly örtükler esasan organiki önümlerdir we organiki önümler ýokary temperatura şertlerinde zynjyryň bölünmegi we kömürleşmek ýaly birnäçe kynçylyklara duçar bolar. Häzirki wagtda organiki önümleriň iň ýokary temperatura garşylygy 400 °C-den geçmeýär.
Suw esasly örtüklerde ýörite organiki däl smolalary ulanýan ýörite ýokary temperatura çydamly örtükler müňlerçe gradus temperatura çydap bilýär. Mysal üçin, ZS seriýaly ýokary temperatura çydamly suw esasly örtükler diňe bir adaty örtükleriň korroziýa garşy we oksidlenme garşy häsiýetlerini göz öňünde tutmak bilen çäklenmän, eýsem 3000 ℃ çenli uzak möhletli ýokary temperatura çydamlylygyny hem göz öňünde tutýar, bu bolsa ergin esasly örtükler üçin mümkin däl.
G. Howpsuzlyk we daşky gurşawy goramakdaky tapawutlar
Eritiji esasly örtükler önümçilik, daşamak, saklamak we ulanmak wagtynda ýangyn we partlama howpuny döredip biler. Esasanam, ýapyk ýerlerde olaryň bogulma we partlama sebäp bolmagy has ähtimal. Şol bir wagtyň özünde, organiki eritijiler hem adam bedenine belli bir zyýan ýetirýär. Iň meşhur ýagdaý toluolyň rak keselini döretýändigi we toluolyň ulanylmagyna rugsat berilmeýändigidir. Eritiji esasly örtükleriň uçujy organiki birleşmeleri ýokary, adaty önümler bolsa hatda 400-den hem ýokarydyr. Kärhanalar eritiji esasly örtükleri öndürmekde we ulanmakda daşky gurşawy goramak we howpsuzlyk babatda uly basyş astynda.
Suw esasly örtükler ekologiýa taýdan arassa we önümçilikde, daşamakda, saklamakda we ulanmakda howpsuzdyr (käbir resmi däl önüm öndürijileriň ýalan suw esasly örtüklerinden başga).
Netije:
Suw esasly örtükleriň we ergin esasly örtükleriň öz artykmaçlyklary we kemçilikleri bar. Suw esasly örtükler boýunça ylmy barlaglar heniz kämil däldigi sebäpli, suw esasly örtükleriň netijeliligi jemgyýetçilik önümçiliginiň zerurlyklaryny doly kanagatlandyryp bilmeýär. Ergin esasly örtükleriň ulanylmagy henizem zerurdyr. Hakyky ýagdaý seljerilýär we baha berilýär, emma belli bir boýag görnüşiniň belli bir kemçiligi sebäpli muny inkär edip bolmaz. Suw esasly örtükler boýunça ylmy barlaglaryň çuňlaşmagy bilen, bir gün ekologiýa taýdan arassa we howpsuz täze örtükleriň ýer ýüzüniň ähli künjeklerinde giňden ulanyljakdygyna ynanýarlar.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 13-nji ýanwary



